Nota penuh: 4.2 Pengekstrakan Logam dan Isu Perlombongan
Semua nota subtopik ini dalam satu halaman — sesuai untuk ulang kaji pantas.
Kedudukan Karbon dan Hidrogen dalam Siri Kereaktifan Logam
- Karbon & hidrogen bukan logam, tapi dapat 'jemputan VIP' masuk siri 🎟️
- Sebab? Kecergasan dengan oksigen boleh dibandingkan dengan logam 🔍
- Kedudukan wajib ingat: Al > C > Zn > H > Fe 📍
- Karbon rampas oksigen daripada oksida logam (penurunan) = karbon lebih reaktif 💪
Karbon boleh turunkan ✅
- Zink oksida
- Plumbum(II) oksida
Karbon tak boleh ❌
- Aluminium oksida
- Al terlalu power!
- Hidrogen boleh turunkan ferum(III) oksida, plumbum(II) oksida & kuprum(II) oksida 💨
- Aluminium oksida & zink oksida? Hidrogen no chance 🙅
- Kuprum(II) oksida + hidrogen 🔥: Serbuk hitam (kuprum(II) oksida)Terbakar sangat terangJadi perang — logam kuprum terhasil!
- Eh, tahu tak? Bateri litium boleh meletup apabila dipanaskan — sebab itu penumpang tak dibenarkan simpan bateri litium dalam beg bagasi di kabin kapal terbang!
Pengekstrakan Logam daripada Bijihnya
- Pengekstrakan logam = misi 'selamatkan' logam daripada bijihnya 🗺️
- Kaedah bergantung pada kedudukan logam berbanding karbon dalam siri 📊
- Atas karbon (K, Na, Ca, Mg, Al)
- elektrolisis sebatian lebur — mahal, banyak elektrik
- Bawah karbon (Zn, Fe, Sn, Pb)
- penurunan oksida oleh karbon — budget-friendly
- Kuprum & merkuri
- cukup pemanasan terus sebatiannya
- Argentum & emas
- dah wujud sebagai unsur, chill je
- Relau bagas: bijih besi + arang kok + batu kapur masuk atas 🏭
- Udara sangat panas dipam dari bawah relau 💨
- Chain reaction dalam relau 🔥: Karbon + oksigen → karbon dioksidaCO2 + karbon → karbon monoksida (agen penurunan power)CO/karbon turunkan oksida besi → besi!
- Nasib batu kapur 🪨: Batu kapur terurai → kalsium oksida+ bendasing (silikon dioksida) → sangaSanga kurang tumpat, terapung atas leburan ferum — senang asingkan!
- Eh, tahu tak? Leburan ferum yang membeku dalam acuan dipanggil besi tuangan, manakala sanga tak dibuang — ia digunakan untuk membuat tapak bangunan dan jalan!
Isu Perlombongan di Malaysia
- Perlombongan tak dirancang = masalah besar untuk hidupan, bukan setakat kawasan lombong 😬
- Pencemaran udara
- pembakaran bahan api & gas relau bagas
- Pencemaran air
- pencucian bijih
- Pencemaran bunyi
- jentera perlombongan
- Penggalian bijih → hakisan tanah ⛏️
- Pembinaan lombong musnahkan habitat haiwan. RIP rumah flora & fauna 🏚️
- Pengekstrakan guna tenaga elektrik yang banyak — bukan murah tau! 💸
- Solusi: idea kreatif & inovatif pulihara lombong ke arah pembangunan lestari 🌱
- Eh, tahu tak? Hampir 80% arang batu di Malaysia ditemukan di Sarawak, 19% di Sabah dan hanya 1% di Semenanjung — simpanan terbesar terletak di Merit Pila, Sarawak!